pl
A A A

 

 

 

 

 

W zakładce tej znajdą Państwo informacje dotyczące innych niepełnosprawności, w szczególności trudności w mówieniu, a także specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu.

Trudności w mówieniu

Seria filmów: Telefon, Stereotyp, Dokańczanie wypowiedzi przybliża problematykę jąkania, stereotypowego podejścia do osób jąkających się oraz zawiera kilka rad, w jaki sposób komunikować się z osobą z tego typu trudnościami w mówieniu.  Bohaterem materiału filmowego jest mgr inż. Andrzej Wójtowicz, kierownik Biura ds. Osób Niepełnosprawnych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

 

 

 

 

 

WSPARCIE EDUKACYJNE STUDENTÓW JĄKAJĄCYCH SIĘ
 

Jąkanie to zaburzenie płynności mówienia charakteryzujące się zakłóceniami rytmu, tempa oraz melodii wypowiedzi. Występuje często w wypowiedzi spontanicznej, czasami w czytaniu, powtarzaniu, czy recytacji.

Środowisko akademickie ma istotny wpływ na występowanie tego typu trudności, np. może je pogłębiać ze względu na szereg stresujących sytuacji, nie tylko egzaminacyjnych. Nieprawidłowe postępowanie ze studentem jąkającym się może zaostrzyć jego lęk, frustrację i tremę związane z ustnym przekazywaniem informacji.


Występujące trudności:

W procesie studiowania osobom jąkającym się trudności mogą sprawiać:
• udział w zajęciach, na których wymagana jest aktywność werbalna (konwersatoria, dyskusje, wygłaszanie referatów, prezentacji multimedialnych);
• lęk przed publicznym wypowiadaniem się;
• zdawanie egzaminów i kolokwiów w formie ustnej.
 

Wybrane strategie wsparcia edukacyjnego:

W przypadku osób jąkających się pomocne byłoby wdrożenie następujących wskazówek w ich proces dydaktyczny:

  • Zorganizować indywidualne spotkanie ze studentem, aby poznać jego potrzeby (być otwartym na nie, ale i konsekwentnym).  Mówić powoli i spokojnie, by nie stwarzać atmosfery pośpiechu; dbać o kulturę wypowiedzi wszystkich studentów, zwłaszcza o umiejętność mówienia po kolei. W efekcie, student  z trudnościami w płynnym mówieniu będzie wypowiadał się swobodniej.
  • Pozwolić studentowi na spokojną wypowiedź w tempie dla siebie właściwym, bez przerywania jej toku poleceniami mogącymi wprawiać w dodatkowe zakłopotanie: zwolnij, weź głęboki oddech, uspokój się.
  • Traktować niepłynność mówienia studenta jako coś naturalnego, by nie sprzyjać negatywnym reakcjom otoczenia.
  • Cierpliwie czekać do końca wypowiedzi studenta, nie dopowiadać blokowanych fraz, zdań.
  • Reagować na wypowiedzi studenta w podobny sposób zarówno w sytuacjach jąkania się, jak     i mowy płynnej; wykazywać zainteresowanie treścią jego mówienia a nie trudnościami w mówieniu.
  • W sytuacji dużych trudności w mówieniu zamienić formę egzaminów/zaliczeń z ustnej na pisemną.

    
Bibliografia:

  • Byrne R., Pomówmy o zacinaniu, wyd. PZWL, Warszawa 1989, s. 39-44.
  • Chęciek M., Jąkanie – przyczyny i zapobieganie [w:] "Oświata i Wychowanie", nr 16/1976, s. 38-39.  
  • Grzybowska A., Łapińska Łacińska., Michalska R., Postawy nauczycieli wobec jąkania [w:] "Psychologia wychowawcza", nr 2/1991. 
  • Kaczmarek L., Rewalidacja dzieci i młodzieży z zaburzeniami mowy [w:] A. Hulek (red.), Pedagogika rewalidacyjna, wyd. PWN, Warszawa 1981.
  • Tarkowski Z., Jąkanie [w:] T. Gałkowski, E. Szeląg, G. Jastrzębowska (red.), Podstawy neurologopedii. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2005.

 

WSPARCIE EDUKACYJNE STUDENTÓW Z DYSLEKSJĄ


Mianem dysleksji określa się specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u osób o prawidłowym rozwoju intelektualnym. Trudności te spowodowane są zaburzeniami niektórych funkcji poznawczych, motorycznych i ich integracji, uwarunkowanymi nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego.


W wielu krajach dysleksja nie jest uznawana za niepełnosprawność, jednak włączanie jej do obszarów niepełnosprawności ma swoje uzasadnienie w trudnościach doświadczanych przez osoby z dysleksją, które sprawiają, że potrzebują one szczególnych warunków i wsparcia w procesie edukacji. Dysleksja jest zaburzeniem trwającym przez całe życie.


Podstawowymi objawami dysleksji są:

  • błędne lub powolne czytanie (dekodowanie) – osoby z dysleksją czytają znacznie wolniej, przestawiają litery i wyrazy, mylą wiersze, mają problemy z akcentowaniem, co sprawia, że pojawiają się też trudności z rozumieniem i zapamiętywaniem treści oraz opracowywaniem tekstów. Czytanie, zwłaszcza głośne, jest dla nich procesem wymagającym dużego wysiłku.
  • błędny zapis (enkodowanie), czyli trudności z opanowaniem poprawnej pisowni. Trudności te dotyczą pisania ze słuchu, mylenia podobnych pod względem kształtu liter, liter odpowiadających głoskom zbliżonym fonetycznie, przestawania i opuszczania liter, końcówek wyrazów, błędów ortograficznych popełnianych mimo znajomości zasad ortografii i interpunkcji. 

Występujące trudności:

W procesie studiowania najwięcej trudności osobom z dysleksją sprawiać mogą:

  • Konieczność robienia odręcznych notatek – problemy dotyczą zwłaszcza jednoczesnego słuchania i pisania oraz szybkiego i dokładnego przepisywania;
  • Problemy z przyswajaniem wiadomości przekazywanych ustnie – trudności dotyczą rozumienia złożonych instrukcji i informacji;
  • Nauka języków obcych;
  • Zdawanie egzaminów i kolokwiów w formie pisemnej;
  • Zapamiętywanie nowego, skomplikowanego, trudnego do wymówienia słownictwa; 
  • Organizacja własnej pracy, planowanie działań, ustalanie hierarchii celów i priorytetów.


Strategie nauczania studentów z dysleksją

Adaptacje zajęć i egzaminów powinny być ustalane indywidualnie ze studentem, z uwzględnieniem specyficznych trudności w uczeniu się. W przypadku osób z dysleksją powinno się:

  • Udostępnić listy nowych terminów odpowiednio wcześnie przed zajęciami, tak aby studenci mieli wystarczająco dużo czasu na ich przyswojenie i używanie w odpowiednim kontekście.
  • Przekazać konspekt wykładu/ćwiczeń z odpowiednim wyprzedzeniem. Student z dysleksją będzie mógł skupić się na treści zajęć, bez konieczności jednoczesnego notowania.
  • Wykorzystywać materiały dydaktyczne w formie audiowizualnej, np. telewizyjne filmy dokumentalne lub nagrania wideo na dany temat.
  • Zadbać, by prezentacje wyświetlane podczas zajęć miały czytelny rozmiar czcionki (minimalny rozmiar czcionki to 24). Należy ograniczyć ilość informacji zamieszczonych na każdym slajdzie do kluczowych punktów.
  • Zaplanować dyskusje i prezentacje w małych grupach. Da to studentom możliwość eksperymentowania z nowym słownictwem podczas omawiania swoich pomysłów i opinii.
  • Mieć świadomość tego, że student z dysleksją często potrzebuje dodatkowego czasu na sformułowanie swoich myśli.
  • Indywidualnie oceniać prace studenta kładąc nacisk na ich aspekt merytoryczny.
  • Dopuszczać możliwość popełniania drobnych błędów ortograficznych.
  • Zachęcać studentów do formułowania pytań, następnie odpowiedzieć na nie, używając prostego języka. Warto także zilustrować poszczególne punkty konkretnymi przykładami.
  • Zapewnić arkusze z rozwiązaniami, aby studenci mieli możliwość sprawdzenia błędów.
  • Rozważyć zastosowanie różnych kolorów (np. kartek) dla różnej tematyki.
  • Podawać jasne definicje nowych symboli oraz symbole wraz z definicją słowną.
  • Pozwalać studentom na użycie programów wspierających proces uczenia się (np. programy do pracy z tekstem).
  • Uwzględniać trudności osób z dysleksją z pisaniem ręcznym przez dłuższy czas. Robienie notatek może okazać się bardzo męczące i stresujące. Dlatego warto umożliwić studentowi korzystanie podczas zajęć z laptopa.
  • Zachęcać studentów do korzystania z notatników i/lub sporządzania list zawierających plany zadań, co może ich wesprzeć w planowaniu działań i ustalaniu priorytetów zadań.

 

Bibliografia:

  • Bogdanowicz M., Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie, Gdańsk 2003.
  • Nowak-Adamczyk D., Perdeus-Białek M., Szczocarz U. (red.), Wyrównywanie szans. Osoby niepełnosprawne na studiach przyrodniczych, Kraków 2011.
  • Materiały edukacyjne dla nauczycieli akademickich opracowane w ramach projektu DARE 2 (www.DareProject.eu) koordynowanego przez Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych UJ.

 

Poniżej prezentujemy przykładowe mapy myśli pomocne w nauce dla studentów z dysleksją.
mapa myśli


 

 

Pliki do pobrania: